« Aftreden paus voor Va… | Home | Ingezonden brief: Sma… »

Kerk in de vuurlinie

door Niki van der Naald en Serge Sekhuis

Bert Grotaers, pastoor in de parochie van de Heilige Antonius van Padua, in Maastricht:

"Een vreselijke zaak is het, de hele kwestie van seksueel misbruik. Wij, als pastoors in het veld, krijgen de volle laag. Zoals de pers erover schrijft, wordt iedereen binnen de kerk over één kam geschoren. Dat is onterecht en doet pijn. Anderzijds is het ook goed dat alles nu wordt opengegooid en onderzocht. Opdat we het straks achter ons kunnen laten. Het mag zo zijn dat we dit twintig jaar geleden al hadden moeten oppakken. Daar verander je nu niets meer aan. Belangrijker is dat onze bisschoppen nu vooroplopen om de zaak in de goede richting te leiden. Zelf heb ik met de actualiteit van seksueel misbruik afgelopen weken niet veel gedaan in de heilige mis. Ik weet ook niet of het goed is er tijdens de mis al te veel over te zeggen, denkend aan het tumult in 's Hertogenbosch, de plebaan die homo's de communie weigerde."

Jo Janssen, pastoor van de Heilige Petrus Parochie in Bergen:

"De geestelijken die beweren dat dit een hetze tegen de kerk is, zijn wereldvreemd. Het is vreselijk dat zoveel mensen mede door toedoen van de zwijgcultuur binnen de kerk pijn hebben ondervonden maar daar nooit openlijk over mochten praten. Dat dit nu allemaal naar buiten komt, is terecht. Dit heb je nodig om schoon schip te maken. Het is pijnlijke, maar noodzakelijke zelfreiniging. Want de kerk weet nog steeds niet hoe ze met seksualiteit moet omgaan. En ik vrees dat dit nog maar het topje van de ijsberg is. Dat mensen nu hun lidmaatschap opzeggen, vind ik logisch. Dit is voor velen een laatste druppel. Aan de andere kant schaam ik me niet om katholiek te zijn. Ik sta voor mijn geloof. Maar ik heb wel altijd gezegd: als 'de seks' boos is op de kerk omdat hij niet omarmd wordt, zal 'de seks' ooit wraak nemen. Dan gebeuren er rare dingen en gaan mensen krampachtig, misschien wel ongezond gedrag vertonen. Het grootste probleem van het instituut kerk is dat het zichzelf heilig heeft verklaard. Ze doen alsof ze nooit fouten zouden kunnen maken, terwijl de grootste zondaars misschien wel in de hoogste rangen zitten. Toen ik begin jaren zestig op de priesteropleiding zat, leek het de goede kant op te gaan. We wierpen ons boord af, gingen uit en praatten met de docenten openlijk over seksualiteit. Maar toen kort daarna bisschop Gijsen kwam, moesten de boordjes en lange jassen weer aan. Transparantie verdween, terwijl de zondaars konden aanblijven en er stiekem over de misstanden gepraat werd. Ik vind het wel erg stil rondom onze eigen bisschop. Van mij mag hij krachtiger stelling nemen tegen de zaken die in de kerk fout zijn gegaan. En openheid en verandering bepleiten, ook wat betreft de acceptatie van homo's. We moeten als kerk diep, diep door het stof gaan."

Rob Merkx, deken van Roermond:

"Er raast momenteel een wel heel heftige storm over onze kerk. Ik zet daar vraagtekens bij, ja. Er is nog niets bewezen, er is geen proces geweest. Binnen de parochie merk ik dat het de mensen vooral pijn doet dat hun geloof onder vuur ligt. Op de rol van de kerk hebben ze geen kritiek. Het enige dat ik gehoord heb is dat een pastoor in Zuid-Limburg voor 'pedo' is uitgescholden. Dat is triest. Ik vind het ook niet nodig om zelf over het onderwerp te beginnen, ook niet in de mis. De bisschop hoeft zich van mij niet ineens apart te gaan verantwoorden. Laat het onafhankelijke onderzoek maar uitwijzen of er fouten zijn gemaakt. Ik vind het vreemd dat we zo hard oordelen over hoe veertig jaar geleden door iedereen over seksualiteit werd gedacht. Ik praat pedofilie absoluut niet goed, alle gevallen van misbruik zijn erg. Maar wat er nu gebeurt, is dat we over seksualiteit en mishandeling praten met de blik en de opvattingen van nu. Terwijl de moraal vroeger anders was. Als er al melding van werd gemaakt in de biecht, kon een pastoor dat vanwege het biechtgeheim echt niet zomaar bij de politie melden. En dan heb ik het nog niet gehad over alle gradaties van misbruik die inmiddels de revue passeren. Je moet niet alle meldingen op één hoop gooien om een groep gelovigen te schaden."

Constant Clerx, deken van Gulpen-Gronsveld, pastoor van Gulpen en Wijlre:

"Ik heb negen jaar op Rolduc gezeten en nooit iets gemerkt van seksueel misbruik. Een leek die in de parochie actief is, zat op Bleijerheide. Ook hij heeft er nooit mee te maken gehad. Ik vind het jammer dat in alle berichtgeving niet ook die goede dingen worden genoemd. Ik kwam in 2006 naar deze parochie, een besmette plek in die zin dat Joep Haffmans hier zat, de deken die in opspraak raakte wegens verduistering van kerkgelden. De mensen hebben, wat mij betreft, even de kat uit de boom gekeken. Inmiddels voel ik me geaccepteerd. Parochianen zijn betrokken. Dat ervaar ik als een steun in de rug, bij al dat negatieve nieuws. In bedekte termen zeg ik wel in de preek wat over de actualiteit. Bijvoorbeeld dat ieder mens respect moet hebben voor zijn naasten, en elkaars integriteit dient te respecteren. Een goed verstaander begrijpt dan wel wat ik bedoel."

Wim van Meijgaarden, pastoor in de basiliek in Meerssen en hoofdaalmoezenier van Sociale Werken in het bisdom Roermond.

"Eigenlijk wil ik met een reactie wachten op het onderzoek, want niemand is immers schuldig voordat hij is veroordeeld. Heel pijnlijk vind ik vooral de houding die sommige mensen aannemen: alsof ik ook een van de 'misdadigers' ben. Ineens is de hele kerk schuldig. Je merkt aan alles dat er veel zeer zit bij mensen. Op straat zei iemand tegen me 'dat jij nog hier rond durft te lopen met een priesterboord'. Het is een hype. Het verwijt dat de kerk alles in de doofpot heeft gestopt, ik weet niet waar men dat vandaan heeft. Voordat ik naar Limburg kwam, was ik bestuurlijk actief in het bisdom 's Hertogenbosch. Daar gingen we altijd adequaat om met gevallen van misbruik. Ik wil het niet bagatelliseren, maar bij Hulp en Recht zijn tot nu toe tweeduizend meldingen binnengekomen. Dat is nog wat anders dan klachten. In de pers worden getallen genoemd van 118 religieuzen, priesters, pater, zusters en nonnen, die zich schuldig zouden hebben gemaakt aan seksueel misbruik. Met name in in de jaren vijftig en zestig, toen er in Nederland 64.000 religieuzen actief waren. Dat is nog niet één procent. Ieder geval van misbruik is er één te veel, maar als blijkt dat een vader jarenlang zijn dochter misbruikt, roepen we ook niet dat geen enkel gezin nog deugt."

Wilbert van Rens, deken van Sittard:

"Alle respect voor mensen die echt slachtoffer zijn geworden van misbruik of mishandeling. Dat is vreselijk. Maar dat zóveel zaken nu pas, na veertig jaar, uit de lade worden getrokken, vind ik verdacht. Als je werkelijk altijd al die tijd zielenpijn had, waarom heb je dat zo lang verzwegen? Ik merk dat onze parochianen er net zo over denken. Ik vind het niet meer dan logisch dat onze bisschop nog nergens op vooruitloopt. Het onderzoek dat gaande is, biedt hopelijk duidelijkheid over wat meldingen en wat feiten zijn. Het gevaar bestaat dat mensen uit een soort verzuring deze berichten aangrijpen om het geloof verder in een hoek te drukken. De negatieve commentaren komen als een tsunami over ons heen. Ik heb zelf juist alleen maar meegemaakt dat er wél adequaat ingegrepen werd zodra iemand zijn boekje te buiten was gegaan. Na hun straf van de wereldlijke rechter werden die mensen naar de periferie van de organisatie overgeplaatst, waar ze langzaam maar zeker uit beeld verdwenen. Wat mij betreft mogen religieuzen die in de fout gaan harder gestraft worden. Zet ze helemaal uit hun functie. Dat signaal kunnen we wel afgeven."

Pastoor Harry Notermans, parochies Stramproy, Swartbroek, Tungelroy en Altweerterheide:

"Ik merk dat kerkbezoekers de pastoor willen sparen, dat ze het onderwerp mijden als ik voor ze sta. Tsja, als de burger klaagt over een politicus doet hij dat ook niet rechtstreeks, maar in de kroeg. Daarom stip ik de actualiteit zelf aan. Want het is erg genoeg wat er in het verleden gebeurd is en tegelijkertijd voelen kerkgangers zich onterecht misschien in een hoek gedrukt. We moeten over alles kunnen praten, ook over zwaar beladen onderwerpen. In de vastenweken heb ik er al met passages aan gerefereerd. Met Pasen zal ik dat ook doen. Het is toch een soort verwerkingsproces dat we samen doormaken.